De krapte voorbij? Hoe werkgevers moeten omgaan met talent scarcity
De berichten over de arbeidsmarkt klinken de laatste tijd gematigder. De economische groei vlakt af, sommige organisaties pauzeren hun werving en het totaal aantal vacatures daalt licht. Dat kan de indruk wekken dat de jaren van extreme krapte achter ons liggen. Toch ervaren veel werkgevers iets anders. Bepaalde functies blijven moeilijk te vervullen, terwijl andere rollen ineens minder problematisch lijken.
In veel landen ligt het aantal openstaande vacatures nog altijd bijna twee keer zo hoog als tien jaar geleden
In de praktijk wordt de arbeidsmarkt niet echt rustiger. Wat we zien, is dat de arbeidsmarkt verandert. De vraag is daarom niet of de krapte voorbij is, maar hoe werkgevers moeten omgaan met een arbeidsmarkt waarin schaarste steeds gerichter en blijvend wordt.
Talentschaarste is geen algemeen probleem, maar een organisatierisico
Talentschaarste betekent meestal niet dat er te weinig mensen zijn. Het probleem is dat de vaardigheden die organisaties zoeken niet goed aansluiten op wat er beschikbaar is op de arbeidsmarkt. Er kunnen genoeg werkzoekenden zijn, maar als hun kennis en ervaring niet passen bij wat nodig is, blijft de druk op teams bestaan.
Volgens het rapport Understanding Talent Scarcity is deze situatie in veel landen blijvend geworden. Ook in economisch mindere tijden verdwijnen personeelstekorten niet vanzelf. Voor werkgevers betekent dit dat personeelsproblemen niet tijdelijk zijn, maar een blijvend aandachtspunt.
Vergrijzing: meer uitstroom dan instroom
Een van de belangrijkste oorzaken is de vergrijzing. In veel geïndustrialiseerde landen worden steeds meer mensen ouder, terwijl er minder jongeren instromen op de arbeidsmarkt. Simpel gezegd: er gaan meer mensen met pensioen dan dat er nieuwe medewerkers bijkomen. Tussen 2015 en 2050 verdubbelt wereldwijd het aandeel 60-plussers van ongeveer 12% naar 22%.
Voor organisaties betekent dit simpelweg dat veel medewerkers vertrekken. In sectoren als zorg, techniek en zakelijke dienstverlening nadert in sommige landen inmiddels 25 tot 30 procent van de werknemers de pensioengerechtigde leeftijd. In Nederland alleen al verlaten de komende tien jaar honderdduizenden medewerkers structureel de arbeidsmarkt. In de zorg wordt verwacht dat het aantal openstaande functies richting 2030 met tientallen procenten stijgt, zelfs als er slimmer wordt gewerkt.
Ook in business support- en office-functies is dit merkbaar. Veel ondersteunende rollen zijn jarenlang weinig veranderd, terwijl de gemiddelde leeftijd stijgt. Tegelijkertijd verandert het werk door digitalisering en automatisering sneller dan nieuwe medewerkers kunnen instromen. Het resultaat is dat functies veranderen, terwijl ervaren medewerkers vertrekken.
Minder praktijkgeschoold werk, meer specialistische functies
Daar speelt nog iets anders mee. In de afgelopen tien tot vijftien jaar zijn wereldwijd miljoenen routinematige en praktijkgerichte banen verdwenen, terwijl het aantal functies met hogere en specialistische vaardigheden sterk is gegroeid. In het afgelopen decennium verdwenen wereldwijd ongeveer 6,1 miljoen praktijkgeschoolde banen, terwijl er 55,7 miljoen banen voor theoretisch opgeleiden bijkwamen.
Dit komt vooral door digitalisering en automatisering. Taken die goed te standaardiseren zijn verdwijnen, terwijl werk waarbij analyse, overzicht en digitale vaardigheden nodig zijn toeneemt. Ook in Nederland is dit zichtbaar. De werkgelegenheid voor mensen met een basis- of middelbaar opleidingsniveau kromp met ongeveer 10 procent, terwijl het aantal banen voor theoretisch opgeleiden meer dan verdubbelde tot ruim 4,1 miljoen.
Hoewel de exacte cijfers per land verschillen, laten internationale studies hetzelfde beeld zien: vooral functies die relatief eenvoudig te automatiseren zijn, staan structureel onder druk.
Tegelijkertijd groeit het aantal banen waarvoor specialistische kennis nodig is. IT, data, engineering, zorg en professionele dienstverlening blijven toenemen. Ook binnen office- en supportomgevingen verandert het werk. Het wordt minder uitvoerend en meer coördinerend, analytisch en digitaal.
Dat is de reden dat werkloosheid en personeelstekorten tegelijk kunnen voorkomen. Niet omdat mensen niet willen werken, maar omdat het werk sneller verandert dan hun vaardigheden.
Wat dit vraagt van werkgevers
Voor werkgevers gaat het daardoor niet meer alleen om mensen aannemen. Het heeft direct invloed op hoe goed en stabiel de organisatie kan blijven werken. In veel landen ligt het aantal openstaande vacatures nog altijd bijna twee keer zo hoog als tien jaar geleden. Alleen extra werven is daarom geen oplossing die op de lange termijn werkt.
De vraag wordt: hoe zorgen we dat we ook over vijf of tien jaar genoeg goede mensen hebben? Dat vraagt om andere keuzes. Over hoe lang medewerkers inzetbaar blijven. Over welke functies echt belangrijk zijn. En over welke taken slimmer georganiseerd of ondersteund kunnen worden door technologie.
Van korte termijn invullen naar lange termijn organiseren
Werkgevers die vooruitkijken, maken andere keuzes. Zij zorgen dat ervaren medewerkers langer kunnen blijven werken, bijvoorbeeld door flexibelere werktijden of aangepaste rollen. Ze kijken verder dan de lokale arbeidsmarkt en maken gebruik van internationale samenwerking of hybride werkvormen. Technologie gebruiken zij niet vooral om kosten te besparen, maar om schaarse professionals beter te ondersteunen.
Misschien wel het belangrijkste: ze zorgen dat ontwikkeling een vast onderdeel van het werk wordt. Omscholing en bijscholing zijn geen losse projecten meer, maar onderdeel van hoe de organisatie werkt. Zo zijn ze minder afhankelijk van een steeds krapper wordende arbeidsmarkt.
Tot slot
Vergrijzing, krimp van de beroepsbevolking en technologische verandering stoppen niet. Voor werkgevers betekent dit dat talentschaarste geen tijdelijk probleem is, maar een blijvende realiteit. Organisaties die nu investeren in een duidelijke en toekomstgerichte talentstrategie zorgen niet alleen voor betere bezetting, maar ook voor stabiele groei op de lange termijn.
Heb je hier hulp bij nodig? Bij ons kun je terecht voor HR-advies en professionele recruiters.
Meer lezen? Bekijk ook deze blogs van Go-Office:
